चंद्र ग्रह

वैदिक ज्योतिषात चंद्र

संस्कृतमध्ये चंद्राला चंद्र, सोम आणि इंदू अशी नावे आहेत. नवग्रहांच्या दरबारात सूर्य राजा तर चंद्र राणी आहे. वैदिक ज्योतिषात चंद्राला मध्यवर्ती स्थान आहे: जन्मवेळी चंद्र ज्या राशीत असतो ती तुमची रास, आणि तो ज्या नक्षत्रातून जात असतो ते तुमचे जन्मनक्षत्र.

परंपरेनुसार शुक्ल पक्षातील तेजस्वी चंद्र शुभ ग्रह असतो, तर कृष्ण पक्षातील क्षीण चंद्र कमी बलवान शुभ ग्रह मानला जातो. म्हणजे चंद्राचे बल त्याच्या सूर्यापासूनच्या अंतरावर अवलंबून असते, त्यामुळे पौर्णिमेच्या आणि अमावास्येच्या जन्मात एकच रास वेगळी जाणवू शकते.

चंद्र कशाचा कारक आहे?

चंद्राच्या कारकत्वात मन, आई, भावना, जनता, सुखसोय आणि पोषण येतात. माणूस कसा अनुभवतो, आठवणी कशा जपतो, सुरक्षितता कशी शोधतो आणि लोकांशी किती सहज जोडला जातो हे चंद्र दाखवतो. चंद्र सर्वात वेगाने फिरतो, प्रत्येक राशीत सुमारे अडीच दिवस, त्यामुळे गोचर आणि राशी भविष्यात रोजच्या आयुष्याचा सूर तोच ठरवतो.

चंद्र कोणत्या राशीत बलवान असतो?

चंद्र कर्क राशीचा स्वामी आहे. तो वृषभ राशीत उच्च असतो, शास्त्रानुसार 3 अंशांवर परम उच्च, आणि वृषभ हीच त्याची मूलत्रिकोण रासही आहे. वृश्चिक राशीत चंद्र नीच असतो. वृषभेत मन स्थिर आणि समाधानी असते; वृश्चिक ही खोली आणि तीव्रतेची रास असल्याने तिथे भावना प्रबळ असतात, आणि जे जाणवते ते दाबून न टाकता शांतता शोधणे हा धडा असतो.

चंद्राचे मित्र ग्रह

पराशरांच्या नैसर्गिक मैत्रीनुसार सूर्य आणि बुध हे चंद्राचे मित्र आहेत, तर मंगळ, गुरु, शुक्र आणि शनी सम आहेत. चंद्र कोणत्याही ग्रहाला शत्रू मानत नाही, जे आईच्या स्वभावाला शोभणारे चित्र आहे. मात्र बुध चंद्राला शत्रू मानतो, त्यामुळे हे नाते दोन्ही बाजूंनी सारखे नाही.

चंद्राची नक्षत्रे

रोहिणी, हस्त आणि श्रवण या नक्षत्रांचा स्वामी चंद्र आहे. पुराणकथेत रोहिणी चंद्राची सर्वात प्रिय आहे; हे नक्षत्र सुपीक आणि सुंदर आहे. हस्त हातांच्या कौशल्याचे नक्षत्र आहे, आणि श्रवण ऐकण्याचे व शिकण्याचे. जन्मवेळी चंद्र यापैकी एका नक्षत्रात असेल तर आयुष्याची सुरुवात चंद्र महादशेने होते.

चंद्र महादशा

विंशोत्तरी पद्धतीत चंद्र महादशा 10 वर्षांची असते; ती सूर्यानंतर येते आणि मंगळाच्या आधी. या काळात घर, आई, भावनिक सुरक्षितता, सार्वजनिक जीवन आणि इतरांची काळजी यांकडे लक्ष वळण्याचा कल असतो. चंद्र बलवान आणि तेजस्वी असेल तर परंपरेनुसार हा सुखसोयी, लोकप्रियता आणि स्थिरावण्याचा काळ असतो; चंद्र दुर्बल असेल तर मनःस्थिती आणि काळजी यांकडे अधिक लक्ष द्यावे लागू शकते, आणि नियमित दिनक्रम मदत करतो.

बारा स्थानांतील चंद्र

चंद्र ज्या स्थानात असतो तिथे भावना, काळजी आणि जनता घेऊन येतो. चंद्र शुक्ल पक्षातील आहे की कृष्ण पक्षातील, हे स्थानाइतकेच महत्त्वाचे असते.

• पहिले स्थान: सौम्य, ग्रहणशील आणि बदलणारा स्वभाव
• दुसरे स्थान: मृदू वाणी आणि कुटुंबाला महत्त्व देणारे मन
• तिसरे स्थान: सक्रिय, जिज्ञासू मन; भावंडांशी जवळचे नाते
• चौथे स्थान: दिग्बलाचे सर्वात बलवान स्थान, घर, आई आणि मनःशांतीसाठी
• पाचवे स्थान: कल्पक, प्रेमळ मन; मुलांची आवड
• सहावे स्थान: सेवा आणि रोजच्या कामात भावनिक कष्ट
• सातवे स्थान: काळजी घेणारा जोडीदार आणि सोबतीची गरज
• आठवे स्थान: खोल, खाजगी मन; अचानक बदलांबद्दल संवेदनशीलता
• नववे स्थान: भक्ती, श्रद्धा आणि तीर्थयात्रेची ओढ
• दहावे स्थान: जनतेशी, काळजीशी किंवा पोषणाशी संबंधित काम
• अकरावे स्थान: लोकांकडून लाभ आणि मोठा मित्रपरिवार
• बारावे स्थान: स्वप्नाळू, अंतर्मुख मन; एकांतात शांती

चंद्रासाठी पारंपरिक उपाय

चंद्राचा वार सोमवार, रंग पांढरा, दिशा वायव्य आणि अंक 2 आहे. चंद्रकोर धारण करणारे शिव हे चंद्राचे दैवत आहेत, आणि सोमवारी शिवाची उपासना हा पारंपरिक उपाय आहे. चंद्राचा मंत्र आहे ॐ श्रां श्रीं श्रौं सः चंद्राय नमः. सोमवारी तांदूळ, दूध किंवा पांढरे वस्त्र यांचे दान आणि आपल्या आईची काळजी घेणे हे पारंपरिक उपाय मानले जातात.

चंद्राचे रत्न मोती आहे, जे परंपरेनुसार चांदीत घडवून करंगळीत धारण केले जाते; चंद्रकांत मणी हा त्याचा पर्याय आहे. चंद्राला बळ देणे प्रत्येक कुंडलीला अनुकूल नसते, म्हणून ज्योतिषाकडून कुंडली तपासूनच रत्न धारण करा; मंत्र आणि दान मात्र सर्वांसाठी योग्य आहेत.