मकर रास

मकर रास: जलचर बकऱ्याची रास

इंग्रजीत जिला कॅप्रिकॉर्न म्हणतात ती रास मराठीत आणि संस्कृतमध्ये मकर म्हणून ओळखली जाते. ही दहावी रास असून ती निरयन राशिचक्रातील 270 ते 300 अंश व्यापते. सूर्याचा या राशीतील प्रवेश संपूर्ण भारतात मकर संक्रांत म्हणून साजरा होतो; सुगीचा आणि ऋतुबदलाचा हा सण आहे, आणि महाराष्ट्रात तो तिळगुळाने साजरा केला जातो.

या राशीचे चिन्ह म्हणजे बकऱ्याचे डोके आणि जलचराची शेपटी असलेला प्राणी. भारतीय परंपरेत त्याला मकर म्हणतात आणि तो गंगा नदीदेवतेचे वाहन मानला जातो. बकरा एकेक काळजीपूर्वक पाऊल टाकत उंच डोंगर चढतो; समुद्री शेपटी खोली आणि संयमाची आठवण करून देते. कालपुरुषात परंपरेनुसार मकरेला गुडघे दिले आहेत, जे परिश्रमात आणि नमस्कारात वाकणारे सांधे आहेत.

मकर राशीचा स्वामी, तत्त्व आणि स्वभाव

कुंभेप्रमाणेच मकर राशीचा स्वामीही शनी आहे. शनी काळ, शिस्त, कठोर परिश्रम, कर्तव्य, संयम, सेवक आणि सर्वसामान्य जनता यांचा कारक आहे, आणि स्थिर प्रयत्नांतून हळूहळू मिळणाऱ्या फळांचाही. मकरेत त्याचा प्रभाव व्यवहारी आणि महत्त्वाकांक्षी असतो; कुंभेत तो अधिक सामाजिक आणि आदर्शवादी असतो.

मकर ही पृथ्वीतत्त्वाची, चर स्वभावाची रास आहे. शास्त्रीय भाषेत ती स्त्री रास असून तिची दिशा दक्षिण आहे. पृथ्वी वास्तववाद आणि उभारणीची इच्छा देते; चर स्वभाव त्यात महत्त्वाकांक्षा आणि पुढाकार मिसळतो, त्यामुळे मकर रास केवळ सहन करत नाही तर वर चढत राहते.

• स्वामी: शनी
• तत्त्व: पृथ्वी
• स्वभाव: चर
• दिशा: दक्षिण
• चिन्ह: मकर (जलचर बकरा)

चंद्र रास मकर असल्यास

मकर रास असल्यास जन्माच्या वेळी चंद्र मकर राशीत होता. हे लोक शिस्तप्रिय, व्यवहारी आणि महत्त्वाकांक्षी असतात असा कल असतो. ते आयुष्यात लवकर जबाबदारी घेतात, दीर्घकालीन नियोजन करतात, आणि तरुणपणी वयापेक्षा मोठे तर म्हातारपणी वयापेक्षा तरुण वाटतात.

भावना ते स्वतःजवळ ठेवतात आणि कर्तव्य व विश्वासार्हतेतून व्यक्त करतात. ते फारसे बोलत नसतील, पण गरजेला हजर असतात, कष्ट करतात आणि दिलेला शब्द पाळतात. त्यांना गंभीर समजणाऱ्यांना त्यांचा शांत, मिश्किल विनोद अनेकदा चकित करतो.

मकर रास: करिअर आणि पैसा

शिस्तबद्ध, टिकाऊ कामात मकर रास चांगले यश मिळवते. प्रशासन आणि सरकारी सेवा, व्यवस्थापन, अभियांत्रिकी, बांधकाम, खाणकाम, लेखा, कायदा अंमलबजावणी आणि व्यवसाय चालवणे ही पारंपरिक क्षेत्रे आहेत. नैसर्गिक राशिचक्रातील दहावे स्थान, जे मकर दर्शवते, करिअर, पद आणि सार्वजनिक कर्म यांचे आहे, आणि हे लोक आपली व्यावसायिक प्रतिष्ठा फार गांभीर्याने घेतात.

पैशाच्या बाबतीत मकर रास काळजीपूर्वक आणि संयमी असते, आणि टप्प्याटप्प्याने संपत्ती उभी करते. त्यांच्यासाठी धडा असा की प्रत्येक फळ दूरच्या भविष्यासाठी साठवून न ठेवता वाटेत थोडा आनंदही घ्यावा.

प्रेम, विवाह आणि नातेसंबंध

प्रेमात मकर रास हळूहळू खुलते, पण एकदा खुलली की टिकून राहते. हे लोक निष्ठावान आणि भरवशाचे जोडीदार असतात, आणि बांधिलकी, स्थिर आधार आणि कुटुंबाची तरतूद यांतून प्रेम दाखवतात. घोषणांपेक्षा कृती त्यांना अधिक भावते.

कामामुळे कोमलतेला जागा न उरणे हे विवाहातील त्यांचे आव्हान आहे. जोडीदारासाठी वेळ राखून ठेवणे आणि अधूनमधून भावना बोलून दाखवणे यामुळे त्यांचे बळ कमी न होता अधिक मृदू होते.

कुटुंब, घर आणि मित्र

मकर राशीचे लोक अनेकदा कुटुंबाच्या जबाबदाऱ्या खांद्यावर घेतात: वडीलधाऱ्यांची काळजी, भावंडांना आधार, घराचा आर्थिक ताळमेळ. परंपरा आणि जुन्या पिढ्यांच्या अनुभवाचा ते आदर करतात.

त्यांची मैत्री सहसा मोजकी, जुनी आणि व्यवहारी असते. भरवशाचे आणि आपल्या ध्येयांबद्दल गंभीर असणारे मित्र त्यांना महत्त्वाचे वाटतात.

मकर राशीचे गुण आणि सुधारण्याजोग्या गोष्टी

मकरेचा संयम गिर्यारोहकाचा संयम आहे, आणि प्रत्येक चढाईत विश्रांतीही असते.

• गुण: शिस्त, संयम, जबाबदारी, व्यवहारज्ञान, स्थिर महत्त्वाकांक्षा
• सुधारण्याजोगे: निराशावाद, अतिकाम, अबोलपणा, भावना व्यक्त करण्यात अडचण
• उपयोगी सवय: पुढच्या ध्येयाकडे वळण्यापूर्वी प्रत्येक छोट्या यशाची दखल घेणे

मकर राशीचे इतर राशींशी जुळणे

शनी बुध आणि शुक्र यांना नैसर्गिक मित्र मानतो, त्यामुळे मकर रास मिथुन व कन्या (बुध) आणि वृषभ व तूळ (शुक्र) यांच्यासोबत सहज वावरते असा कल असतो. शनी सूर्य, चंद्र आणि मंगळ यांना शत्रू मानतो, त्यामुळे सिंह, कर्क, मेष आणि वृश्चिक यांना समजून घ्यायला अधिक संयम लागू शकतो. तत्त्वानुसार वृषभ आणि कन्या मकरेची पृथ्वीतत्त्वाची स्थिरता सामायिक करतात, आणि जल राशी तिच्या अबोलपणात उब आणतात.

हे कल आहेत. विवाहासाठी गुण मिलन करताना दोन्ही पूर्ण कुंडल्या आणि अष्टकूट गुण पाहिले जातात.

मकर राशीतील नक्षत्रे

मकर रास उत्तराषाढेत सुरू होते, श्रवण पूर्णपणे तिच्यात येते आणि ती धनिष्ठेच्या मध्यावर संपते.

• उत्तराषाढा, चरण 2 ते 4 (0° ते 10°), स्वामी सूर्य
• श्रवण, चारही चरण (10° ते 23°20′), स्वामी चंद्र
• धनिष्ठा, चरण 1 आणि 2 (23°20′ ते 30°), स्वामी मंगळ

मकर राशीत उच्च, नीच आणि स्वगृही ग्रह

मकर राशीत मंगळ उच्च असतो, 28 अंशांवर सर्वाधिक: इथे त्याची ऊर्जा शिस्तबद्ध आणि हेतुपूर्ण होते. गुरु मकरेत नीच असतो, 5 अंशांवर परम नीच, कारण त्याच्या विस्तारणाऱ्या ज्ञानाला शनीच्या मर्यादांत काम करावे लागते; मकरेतील गुरु व्यवहारी, जमिनीवर पाय असलेले ज्ञान शिकतो असा कल असतो. शनी इथे स्वराशीत असतो.